Doelstellingen bepalen

Correcte doelstellingen formuleren is één van de belangrijkste stappen binnen de uitbouw van een gezondheidsbeleid op school. Het is een stap die door scholen vaak over het hoofd wordt gezien omdat ze onmiddellijk willen starten met concrete acties. Nochtans is het niet zo makkelijk om concrete acties uit te werken als de school niet afbakent waar ze naartoe wil.

Correcte doelstellingen formuleren vraagt een extra inspanning van het team, maar als hier voldoende aandacht aan gegeven wordt, dan zal dit de ontwikkeling, de uitvoering en de evaluatie van het gezondheidsbeleid zeker ten goede komen. 

Betrek zoveel mogelijk actoren bij het bepalen van de doelstellingen. Dit zorgt ervoor dat de doelstellingen nadien makkelijker aanvaard worden. 

Zorg ook dat de school enkele doelen kiest die op korte termijn realiseerbaar zijn. Zo ervaart de school al snel een succeservaring en vormt dit een goede basis waarop men kan verder bouwen. 

Hieronder vind je enkele richtlijnen om doelstellingen correct op te stellen. 

De doelstellingen zijn inhoudelijk correct 

Met inhoudelijk correct wordt hier bedoeld dat de doelstellingen moeten beantwoorden aan de principes van gezondheidspromotie.

Gedragsdeterminanten

Een school kan niet als doel hebben het gedrag van de leerlingen te veranderen. Het is haast onmogelijk om een verandering te zien in de gezondheidstoestand van de leerlingen in de periode dat ze op school zitten. Daarom is het belangrijk om de doelstellingen te formuleren op niveau van gedragsdeterminanten (bv. kennis verhogen, attitudes en vaardigheden bijsturen, …). Bv. Leerlingen weten wat een gezond ontbijt inhoudt in plaats van leerlingen nemen dagelijks een gezond ontbijt. 
Lees ook: mogelijkheden voor onderwijs.

Gezondheidsmotieven

Jongeren overtuigen om te stoppen met roken omdat dit beter is voor hun gezondheid, is een foute invalshoek. Jongeren weten dat roken ongezond is. Een betere strategie is om hen te overtuigen met onmiddellijk voelbare effecten en argumenten (bv. je ruikt het als je gerookt hebt, het smaakt vies als je iemand kust, ...). 
Lees ook: houd rekening met de motieven van leerlingen.

Positieve invalshoek

Een werking rond gezondheid moet vertrekken vanuit een positieve boodschap. Het is bijvoorbeeld beter om het thema gezonde voeding of zich goed voelen als vertrekpunt te nemen in plaats van eetstoornissen en voorkeursproducten promoten aan de hand van gezonde positieve boodschappen in plaats van producten af te raden, …
Lees ook: formuleer positieve gezondheidsboodschappen

De doelstellingen zijn themaspecifiek 

Met themaspecifiek wordt bedoeld dat de school de correcte gezondheidsboodschappen meegeeft.

De doelstellingen zijn technisch goed geformuleerd

Om doelstellingen op een correcte manier te formuleren bestaan er enkele hulpmiddelen. We lichten hier de U-smart+ manier toe.

Goed geformuleerde doelen zijn:

De doelstelling moet voldoende ver af liggen van de huidige situatie. Bewaak wel dat de school de lat niet te hoog legt. 

De doelstelling moet concreet zijn, dit wil zeggen dat de school duidelijk moet formuleren wat ze met de doelstelling wil bereiken.

Om een doelstelling zo concreet mogelijk te maken, wordt gebruik gemaakt van de W-vragen:

  • Wat wil de school bereiken?
  • Bij wie of met wie wil de school dit bereiken?
  • Waar wil de school dit bereiken?
  • Tegen wanneer wil de school dit bereiken?

De doelstelling moet zo geformuleerd zijn dat iedereen op een eenvoudige manier kan nagaan of het doel bereikt werd. 

De doelstelling moet voor alle partijen aanvaardbaar zijn.

De doelstelling moet haalbaar/realistisch zijn. Ze moeten leiden tot succeservaringen. Tussendoelen formuleren kan hierbij helpen. 

De doelstelling moet duidelijk aangeven tegen wanneer iets moet gerealiseerd zijn. 

De doelstelling moet positief geformuleerd zijn. Dit wil zeggen dat de doelstelling niet belerend mag overkomen, maar dat het gewenste gedrag benadrukt wordt.

Vlaams Instituut voor Gezondheidspromotie en Ziektepreventie vzw

G. Schildknechtstraat 9
1020 Brussel
Tel. 02 422 49 49
Fax. 02 422 49 59
www.vigez.be