Informeren en motiveren

Bouwen aan een gezondheidsbeleid en vernieuwingen invoeren kan pas echt slagen wanneer er bereidheid is om hieraan te werken op school. Er is nood aan een gedeelde visie, inspraak en een brede betrokkenheid van alle actoren (schoolteam, leerlingen en ouders). Kortom, een breed draagvlak is noodzakelijk.

Belangrijk is om van bij de start alle betrokkenen voldoende te informeren en te betrekken. Blijf dit ook doen doorheen het proces. Het voorkomt misverstanden en weerstanden. Probeer op voorhand zoveel mogelijk barrières (beschikbaar personeel, financiële middelen, tijd, deskundigheid) op te vangen of weg te werken.

Treedt er toch weerstand op? Probeer dan de oorzaak te achterhalen en op te vangen.
Als blijkt dat leerkrachten zich niet deskundig genoeg voelen om te werken rond bepaalde gezondheidsthema's in hun lessen, voorzie hierover dan een nascholing. 

Informeren

Het is heel belangrijk dat alle actoren van in het begin op de hoogte zijn van wat er precies te gebeuren staat rond gezondheid op school. Maak hiervoor gebruik van de bestaande structuren en momenten op school. 

Voorbeelden: 

  • Breng het gezondheidsbeleid als item op de personeelsvergadering. Op de website www.gezondeschool.be/secundaire-scholen vind je bv. een kant en klare PowerPoint om het schoolteam te informeren over een voedings- en bewegingsbeleid.
  • Organiseer een pedagogische studiedag rond gezondheid.
  • Organiseer een info-avond voor de ouders over hoe de school invulling geeft aan het gezondheidsbeleid en waarom ze bepaalde keuzes maakt. Infosessies over gezonde voeding, tabakspreventie, … hebben weinig zin.
  • Neem de plannen op in de nieuwsbrief van de school of voeg gezondheid toe als item op de website.
  • Geef een brief mee voor de ouders waarin je hen informeert over het gezondheidsbeleid van de school. Voor voeding vind je voorbeeldbrieven op de website www.gezondeschool.be/kieskeurig
  • Neem afspraken en regels op in het schoolreglement (bv. water drinken is toegelaten tijdens de lessen), alle ouders ondertekenen dit bij het begin van het schooljaar.
  • Hang affiches rond gezondheidsthema’s (bv. affches Kieskeurig) op in de traphal, in de klas, op de speelplaats, …

Aandachtspunten: 

  • Denk bij een infosessie goed na over wat jullie precies willen vertellen en wie het meest geschikt is om het verhaal te brengen.
  • Zorg dat er voldoende tijd is om het verhaal te brengen en dat het niet als het zoveelste variapunt wordt behandeld.
  • Weerstand na de infosessie is geen reden om niet te starten met de uitbouw van het gezondheidsbeleid, maar is eigen aan een veranderingsproces. Luister naar iemands kritiek en probeer er positief mee om te gaan.
  • Peil naar reacties op de uiteenzetting. Deze eerste reacties kunnen meegenomen worden in het verdere proces.

Motiveren door inspraak en betrokkenheid 

Informeren alleen volstaat niet. Een kwaliteitsvol gezondheidsbeleid veronderstelt dat alle actoren inspraak hebben en actief participeren aan het gezondheidsbeleid.  

  • Bereid je team voor op het nemen van initiatieven (bv. door elke dag een gezondheidsboodschap op het prikbord in de leraarskamer te hangen, wordt er spontaan over gesproken).
  • Integreer aspecten van het gezondheidsbeleid in de dagelijkse werking. Bied bv. fruit en water aan tijdens een personeelsvergadering.
  • Richt een werkgroep op en duid een gezondheidscoördinator aan. Het is niet noodzakelijk om een nieuwe werkgroep gezondheid op te starten als de opdracht kan opgenomen worden door een bestaand platform (eventueel met uitgebreide of veranderde samenstelling). Alle partners worden uitgenodigd deel te nemen aan de werkgroep. Van de werkgroep maken minimaal volgende partners deel uit: leerkrachten, CLB-medewerker, leerlingen en/of ouders. De werkgroep en/of de gezondheidscoördinator krijgt van de directie het mandaat om te werken aan de uitbouw van een gezondheidsbeleid op school.
  • Laat leerkrachten in de vakgroep nadenken over hun mogelijke bijdrage aan het gezondheidsbeleid vanuit hun vak.
  • ...

Lees ook: betrokkenheid van het team als één van de succesfactoren van een gezondheidsbeleid. 

Een kwaliteitsvol gezondheidsbeleid veronderstelt ook een actieve leerlingenparticipatie. Wil de school haar leerlingen aanzetten tot gezond gedrag, dan betrekt ze hen hierbij en geeft ze hen ook inspraak.

  • Belangrijk is dat er ruimte voorzien wordt voor inspraak en dialoog tussen de leerlingen en de werkgroep  gezondheid. Een vertegenwoordiger van de leerlingenraad komt bijvoorbeeld een voorstel voor de middagpauze toelichten op een werkgroep gezondheid (= inspraak). Als blijkt dat het voorstel praktisch niet haalbaar is, omdat het bijvoorbeeld teveel toezicht vraagt van leerkrachten, dan is het belangrijk dat de leerlingen ook worden betrokken bij het aanpassen van het voorstel (= dialoog). Op die manier wordt participatie meer gerealiseerd dan wanneer de werkgroep beslist of het voorstel al dan niet wordt uitgevoerd en onder welke vorm.
  • Laat leerlingen ook actief participeren bv. leerlingen uit de richting verkoop baten het schoolwinkeltje (met evenwichtig aanbod) uit, enkele leerlingen zijn verantwoordelijk voor het ontlenen van spelmateriaal (vb. bal, pingpongpalletjes, …) tijdens de pauzes, leerlingen helpen bij het vullen van de flesjes water of het uitdelen van fruit, …

Hier vind je tips over hoe de school haar leerlingen kan betrekken bij de uitbouw van een gezondheidsbeleid. Dit inspiratiedocument werd opgesteld door de Vlaamse Scholierenkoepel in samenwerking met de werkgroep leerlingen- en oudersensibilisering van de commissie Gezondheidsbevordering bij de Vlaamse Onderwijsraad.

Voor meer informatie over leerlingenparticipatie kan de school terecht bij de Vlaamse scholierenkoepel.
 

Lees ook: betrokkenheid van leerlingen en ouders als één van de succesfactoren van een gezondheidsbeleid. 

Ouders betrekken bij het uitwerken van een gezondheidsbeleid is niet altijd een evidente zaak. Maar het is wel noodzakelijk. Enerzijds is het belangrijk om de ouders zoveel mogelijk op de hoogte te houden van de schoolwerking rond gezondheid en anderzijds is het ook belangrijk dat ouders inspraak krijgen en actief betrokken worden (bv. schilouders, verkeersouders, ...)

De school moet dus zoeken naar een geschikte werkwijze voor de ouderparticipatie, zodat er een inspraakmoment bestaat tussen ouders en leden van de werkgroep gezondheid. De meest voorkomende is het gezondheidsbeleid op regelmatige tijdstippen agenderen op de ouderraad of oudervereniging.

Bekijk tips en aandachtspunten die de ouderwerking op school kunnen inspireren om met de directie en/of het schoolteam in dialoog te gaan.  Het is een document dat opgesteld werd door de werkgroep leerlingen- en oudersensibilisering van de commissie Gezondheidsbevordering bij de Vlaamse Onderwijsraad.

Voor meer informatie over het opzetten van een participatiestructuur kan je ook steeds terecht bij de koepels van de ouderverenigingen: VCOV, KOOGO en GO!ouders

Lees ook: betrokkenheid van leerlingen en ouders als één van de succesfactoren van een gezondheidsbeleid. 

Vlaams Instituut voor Gezondheidspromotie en Ziektepreventie vzw

G. Schildknechtstraat 9
1020 Brussel
Tel. 02 422 49 49
Fax. 02 422 49 59
www.vigez.be