Inventariseren - bevragen - meten

Vooraleer een veranderingsproces te starten is het nodig een inventarisatie uit te voeren van hetgeen reeds in de klas en op school rond gezondheid gebeurt en/of vroeger is gebeurd. Met andere woorden: wat is de beginsituatie van de school? 

De beginsituatie in kaart brengen is meestal verhelderend en bemoedigend. Het maakt het schoolteam duidelijk dat er al heel wat gebeurt rond gezondheid op school. Denk maar aan de vele scholen die deelnemen aan Tutti Frutti, een gezond ontbijt organiseren, middagsport organiseren, gratis water ter beschikking stellen, werken rond relaties en seksualiteit in de week van de lentekriebels, …

Belangrijk is om te bepalen wat je precies in kaart wil brengen. Wil je een zicht krijgen op:

  • alle gezondheidsthema’s, één gezondheidsthema of een specifiek onderdeel van een gezondheidsthema (bv. dranken en tussendoortjes als onderdeel van een voedingsbeleid)?
  • alle onderdelen van een gezondheidsbeleid of een specifiek onderdeel (bv. je wil enkel een zicht krijgen op de leerinhouden rond tabak die in de verschillende lessen aan bod komen)?
  • de wensen en verwachtingen van de leerlingen en hun ouders?
  • hoe het schoolteam denkt over het gezondheidsbeleid?
  • de mogelijkheden van de school (financieel, tijd, mankracht, …)
  • ...

Afhankelijk van wat de school in kaart wil brengen, kan gebruik gemaakt worden van een bestaand analyse-instrument.

Enkele voorbeelden:

  • Je wil als school werken rond het aanbod van dranken en tussendoortjes op school.  Met het online analyse-instrument van Kieskeurig kan je de situatie in jouw school analyseren en krijg je advies voor eventuele actiepunten.
  • Aan de hand van de gezondheidsmatrix kan je de beginsituatie in kaart brengen rond een bepaald thema en meteen ook toetsen of dit strookt met een kwaliteitsvol beleid.
  • Het zelfevaluatie-instrument toont wat personeelsleden ervaren als sterke en minder sterke punten in de gezondheids- en preventiewerking op school.
  • Scholen kunnen om de drie jaar participeren aan de indicatorenmeting (VIGeZ) waardoor ze nadien met behulp van het feedbackinstrument hun zwakke en sterke punten leren kennen.
  • Via smartschool krijg je snel een overzicht van welke leerkrachten werken rond de vakoverschrijdende eindtermen gezondheid.
  •  …

lees ook: gegevensverzameling en analyse als één van de succesfactoren van een gezondheidsbeleid 

Aandachtspunten 

Als je gebruik maakt van een bestaand analyse-instrument is het belangrijk om nadien met de resultaten aan de slag te gaan en deze te communiceren naar het schoolteam. De resultaten van dergelijke inventarisatie en analyse vormen de aanleiding tot een bredere dialoog tussen de betrokken actoren op school. Het vormt ook de aanzet voor een systematische procesopvolging en evaluatie.

Het is niet de bedoeling dat een school de gezondheidsgegevens (bv. BMI) van de leerlingen in kaart gaat brengen. Een algemene indruk van de gezondheidstoestand van de leerlingen, zonder te peilen naar gegevens van individuele leerlingen, kan eventueel bevraagd worden bij het CLB. Dit kan als de school in het beleidsplan of -contract afspreekt dat ze op het CLB beroep kan doen als ze gegevens over haar schoolpopulatie wil gebruiken om het gezondheidsbeleid op punt te stellen.

Vaak wil een school ook zicht krijgen op het gedrag van de leerlingen: hoeveel van onze leerlingen ontbijten, eten een stuk fruit als tussendoortje, … Dergelijke bevraging van de leerlingen is niet noodzakelijk een opdracht voor de school. Om een zicht te krijgen op het gedrag en de gedragsdeterminanten van de leerlingen, kan het voldoende zijn dat de school beroep doet op cijfergegevens uit de studie ‘jongeren en gezondheid’ (Ugent). Wanneer de school specifieke zaken in kaart wil brengen zoals bv. gewenste tussendoortjes kan zo’n vragenlijst op schoolniveau wel nuttig zijn. Via Smartschool kan de school makkelijk zo’n vragenlijst opstellen.

Vlaams Instituut voor Gezondheidspromotie en Ziektepreventie vzw

G. Schildknechtstraat 9
1020 Brussel
Tel. 02 422 49 49
Fax. 02 422 49 59
www.vigez.be