Leerinhouden

Werken aan de 'juiste' gedragsdeterminanten is de sleutel voor een effectieve gezondheidseducatie.

Didactische tips

Gezondheidseducatie wil leerlingen motiveren om te kiezen voor gezond gedrag. Kennis als bepalende factor wordt hierin meestal overschat. Het is niet omdat een leerling de gevaren kent van bv. roken of onveilige seks, dat hij/zij niet zal roken of altijd veilige seks zal hebben. Daarvoor is meer nodig ... 

Desondanks blijft het aanbrengen van kennis bij leerlingen noodzakelijk. Kennis ligt aan de basis voor de motivatie van leerlingen en geeft hen de mogelijkheid om noodzakelijke vaardigheden en attitudes te ontwikkelen.

  • Door de kennis toe te passen op het eigen gedrag en leefgewoontes komen leerlingen tot bewustwording, de basis voor motivatie.
  • Kennis over gezondheidsthema's dient doorheen de leerjaren geregeld herhaald te worden. Er wordt al te vaak gedacht dat de gezondheidsboodschappen tot de parate kennis van leerlingen behoren.

Voorbeeld:

  • Ongeveer een kwart van de Vlaamse jongeren (11-18 j.) in het secundair onderwijs geeft aan de gezondheidsboodschappen over voeding niet voldoende te kennen. Deze groep is in het BSO significant groter. Meer lezen.
     

Net zoals in andere leergebieden werkt gezondheidseducatie aan het trainen van vaardigheden en de ontwikkeling van attitudes. Voor gezondheid hangt de keuze voor vaardigheden en atittudes vast aan gedragsverandringsmodellen zoals het ASE-model.

Naast specifieke vaardigheden en attitudes voor de gezondheidsthema's, zijn volgende sleutelcompetenties in gezondheidseducatie van belang:

  • Vaardigheden: sociale vaardigheden, risicoperceptie, kritisch denken, verantwoordelijkheid nemen.
  • Attitudes: belang van gezondheid, zelfwerkzaamheid, zelfwaarde, tolerantie, verantwoordelijk en geëngageerd zijn.

Voorbeeld:

  • Om kinderen en jongeren te motiveren tot voldoende beweging zijn het trainen van organisatie- en planningsvaardigheden belangrijk om hun zelf effectiviteit tav beweging te stimuleren. Meer lezen.

Om duurzame leereffecten te verkrijgen, dienen we oog te hebben voor de 'feitelijke' motivatie bij leerlingen. Gezondheidsmotieven wegen bij kinderen en jongeren meestal niet zwaar door bij het kiezen voor een bepaalde leefstijl. Willen we hen overtuigen van een gezonde leefstijl dan zullen we in onze motivatie ook redenen moeten aanhalen zoals er goed uitzien, plezier hebben en gemakkelijk vrienden maken.

Voorbeeld:

  • Jongeren beginnen onder andere te roken omwille van het aanzien dat hen dit binnen de peer group oplevert. De jaarlijkse actie rookvrije klassen wil in een eerste graad SO deze sociale norm bijstellen. 'Roken is niet cool' wordt de norm.
  • Bij kinderen en jongeren (en trouwens ook bij volwassenen) zijn de plezierbeleving en sociale motieven (samen met ouders of vrienden) essentiële stimuli om mee te doen aan bewegingsactiviteiten. Meer lezen.

Houd er ook rekening mee dat deze motieven verschillend kunnen zijn bij de leerlingen in bv. een klas. Zo zullen sommige leerlingen zich aangesproken voelen door competitie als motivator om te bewegen, anderen helemaal niet.

Leerinhouden gezondheid zijn niet waardenvrij. Binnen de samenleving zijn heel wat waarden aanwezig met betrekking tot gezondheidsthema's zoals relaties en seksualiteit, alcohol- en drugpreventie, voeding, ...

Bovendien leven voor heel wat gezondheidsthema's verschillende waarden in onze samenleving. De leraar kan deze waarden en eventuele verschillen expliciteren en erover werken in de gezondheidseducatie.

Voorbeeld:

  • In de voedingseducatie kan ingegaan worden op de waarden achter de verschillende soorten vegitarisme versus het eten van vlees, producten van dierlijke oorsprong, planten, ...

Let op: de aanwezigheid en het werken over verschillende waarden mbt gezondheid is iets anders dan het in vraag stellen van wetenschappelijk bepaalde gezondheidsaanbevelingen. De leerinhouden dienen ook steeds in overeenstemming te zijn met de eindtermen en de wetgeving.

Vlaams Instituut voor Gezondheidspromotie en Ziektepreventie vzw

G. Schildknechtstraat 9
1020 Brussel
Tel. 02 422 49 49
Fax. 02 422 49 59
www.vigez.be